Phân tích bài thơ Tự Tình II của Hồ Xuân Hương

Văn mẫu lớp 11
Phân tích bài thơ Tự Tình II của Hồ Xuân Hương
Đánh giá bài viết

Đề bài: Phân tích bài thơ Tự Tình II của Hồ Xuân Hương

Bài làm

Hồ Xuân Hương là nữ sĩ tài ba và bà được mệnh danh là Bà Chúa thơ Nôm. Bà sáng tác khá nhiều bài thơ trong đó chủ yếu là thơ tả cảnh ngụ tình, bày tỏ thân phận nhỏ nhoi, buồn tủi của người phụ nữ trong xã hội cũ. Bài thơ Tự Tình II chính là một trong những bài thơ tiêu biểu của bà về đề tài này.

Mở đầu bài thơ Hồ Xuân Hương đã giới thiệu đến với người đọc không gian và thời gian của bài thơ:

“Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn

Trơ cái hồng nhan với nước non”

Phân tích bài thơ Tự Tình II của Hồ Xuân Hương

Phân tích bài thơ Tự Tình II của Hồ Xuân Hương

Thời gian đó là vào lúc đêm khuya, đây là thời điểm mà vạn vật chìm vào giấc ngủ sau một ngày làm việc vất vả, mệt nhọc. Tuy nhiên nữ thi sĩ lại vẫn đang thao thức không thể ngủ được, biết bao tâm trạng, nỗi lòng thầm kín trở nên không thể kiểm soát, kìm nén mỗi khi màn đêm buông xuống. Tong không gian vắng lặng ấy chỉ có duy nhất âm thanh của trống canh đang “văng vẳng” vang vọng. Âm thanh như đánh vào long người càng khiến cho nhân vật trữ tình trở nên thổn thức, âm thanh như thúc giục thời gian trôi qua. Mà khi ấy nhà thơ thì lại đang “trơ” với “nước non”. Hồ Xuân Hương dùng từ “hồng nhan” để nói về mình, về những người phụ nữ có hoàn cảnh như bà bởi thi sĩ cho rằng mình là kẻ “hồng nhan bạc mệnh”, cuộc đời bà chịu nhiều long đong lận đận. Trước khoảng không gian rộng lớn của “non nước” người phụ nữ ấy càng nhận ra thân phận lẻ loi, cô đơn của mình và tiếng trống canh đêm khuya càng như đánh vào tâm trạng khiến nhà thơ tìm đến rượu để mong muốn giải bớt ưu sầu:

“Chén rượu đưa hương say lại tỉnh

Vầng trăng xế bóng khuyết chưa tròn”

Loading...

Không chỉ người xưa mà ngay cả ngày nay có rất nhiều người tìm đến rượu để giãi bày tâm sự. Họ muốn uống cho thật say để quên hết sự đời, để mượn cái say thoát ly khỏi thực tại cuộc sống đầy bất công, phũ phàng. Tuy nhiên người xưa có câu: “Nâng chén tiêu sầu, sầu càng sâu”. Rượu có thể làm ta say, ta chếnh choáng nhưng ta không thể giữ mãi trạng thái đó được mà bắt buộc phải trở lại, phải đối mặt với thực tại. Chính vì thế Hồ Xuân Hương mới giãi bày sự thật ấy bằng cụm từ “say lại tỉnh”. Mượn rượu để giải sầu nhưng không có tác dụng, xung quanh bà không có lấy một người để sẻ chia chỉ có duy nhất vầng trăng ở trên cao nhưng lại là người bạn tri kỉ không trọn vẹn, “khuyết chưa tròn”. Qua đó ta càng thấy nhân vật trữ tình ở đây thật đáng thương, hạnh phúc không trọn vẹn, không có ai để giãi bày tâm sự trong khi tuổi thanh xuân thì hữu hạn và đang trôi đi. Trước thực tại ấy, thi sĩ dường như trở nên gấp gáp, muốn bứt phá, thoát khỏi cái vỏ bọc của mình để kiếm tìm hạnh phúc:

“Xiên ngang mặt đất rêu từng đám

Đâm toạc chân mây đá mấy hòn”

Trong không gian bao la rộng lớn áy, nhà thơ chỉ chú ý đến hai hình ảnh đó là “rêu từng đám” và “đá mấy hòn”. Rêu như chúng ta đã biết nó là một loại thực vật nhỏ, mỏng manh nhưng lại có sức sống mãnh liệt ở bất kể hoàn cảnh sống. Còn đá là vật vô tri vô giác nhưng lại cứng cỏi, không chịu khuất phục. Kết hợp với hai hình ảnh đó chính là hai động từ mạnh đó là “xiên ngang” và “đâm toạc” như muốn bày tỏ khát vọng của bản thân muốn đứng lên đòi lại công băng, phá bỏ những định kiến của xã hội cũ để tới được bến bờ của hạnh phúc. Tuy nhiên sự thực phũ phàng thay, khát vọng là thế, mong ước là thế nhưng lại chẳng đi đến kết cục tốt đẹp. Kiếp làm vợ lẽ cho người ta không thể tránh khỏi và khi nhìn vào thực tại thì nữ thi sĩ mới thấy ngán ngẩm làm sao:

“Ngán nỗi xuân đi xuân lại lại

Mảnh tình san sẻ tí con con”

Quy luật của trời đất một năm có bốn mùa xuân – hạ – thu- đông cứ thé tiếp diễn và lặp đi lặp lại. Xuân đến rồi xuân đi, xuân đi rồi xuân lại tới nhưng con người thì khác. Năm tháng trôi qua nghĩa là mất đi vĩnh viễn, không thể lấy lại được bởi đời người thì có một mà tuổi xuân thì hữu hạn không thể sánh với xuân của trời đất được. người phụ nữ ấy cứ chờ đợi trong mỏi mòn, tuổi xuân cứ dần trôi qua mà bến bờ hạnh phúc thì quá xa vời. Chính vì thế thi sĩ đã dùng từ “ngán” và đặt nó lên đầu câu để bày tỏ tâm trạng của mình. Khi mảnh tình vốn đã nhỏ bé, mỏng manh ấy vậy mà lại phải san sẻ với người khác thì mới đáng thương, bi đát làm sao.

Có thể nói bài thơ Tự Tình chính là một tác phẩm mang phong cách đặc trưng của nữ thi sĩ Hồ Xuân Hương. Qua đó chúng ta thấy được một hồn hơn có lúc mềm yếu nhưng cũng có khi lại mạnh mẽ, ngang tàng, đem lại cho người đọc nhiều xúc cảm.

Mai Du

Từ khóa từ Google:

  • phân tích tự tình của hồ xuân hương
  • phân tích tự tình II