Phân tích bài thơ Ngắm Trăng của Hồ Chí Minh

Văn mẫu lớp 8
Phân tích bài thơ Ngắm Trăng của Hồ Chí Minh
5 (100%) 480 đánh giá

Đề bài: Phân tích bài thơ Ngắm Trăng của Hồ Chí Minh.

Bài làm

Trăng là nguồn cảm hứng vô tận cho thi sĩ dù là trước kia hay bây giờ. Có rất nhiều nhà thơ viết về ánh trăng, mỗi người lại có những kỷ niệm riêng, những cảm nhận riêng về trăng. Trong số đó phải kể đến Bác Hồ. Người không chỉ gần gũi với thiên nhiên mà còn là người cực kỳ yêu trăng và ta bắt gặp hình ảnh vầng trăng rất nhiều trong thơ Bác mà tiêu biểu chính là bài thơ Ngắm Trăng.

Bài thơ ra đời trong hoàn cảnh đó là Người bị bắt giam ở Trung Quốc. Trong lao tù tối tăm nhưng không giam hãm được tâm hồn của người tù. Chẳng bởi vậy mà Bác ở ngay đầu Tập thơ Nhật Ký Trong Tù đã viết rằng:

“Tinh thể ở trong lao

Tinh thần ở ngoài lao

Muốn nên sự nghiệp lớn

Tinh thần càng phải cao”

Phân tích bài thơ Ngắm Trăng của Hồ Chí Minh

Phân tích bài thơ Ngắm Trăng của Hồ Chí Minh

Có thể nói đây chính là tuyên ngôn về ý chí, nghị lực của người chiến sĩ cách mạng. Mà bài thơ Ngắm Trăng chính là bài thơ thứ mười hai của tập thơ viết về một buổi ngắm trăng của Bác và nó được diễn ra trong hoàn cảnh đặc biệt đó là trong tù. Ngay ở trong câu thơ đầu tiên nhà thơ đã nói lên hoàn cảnh của mình:

“Ngục trung vô tửu diệc vô hoa”

(Trong tù không rượu cũng không hoa)

Câu thơ đầu tiên mang ý nghĩa tả thực về cảnh lao tù chịu nhiều thiếu thốn, khắc nghiệt. Đối với người thi sĩ thì rượu và hoa chính là hai thứ cần để có thể lấy nguồn cảm hứng. Mà ở trong tù, đến sự tự do còn không có thì rượu và hoa, những thứ để mua vui, được coi là xa xỉ thì làm sao có được. Trong đêm trăng, người thi sĩ thường uống rượu thưởng hoa, ngắm trăng và có khi viết nên những vần thơ và thường làm vào lúc tâm hồn thảnh thơ, thư giãn. Nhưng Bác Hồ thì lại khác, Người ngắm trăng, viết thơ trong hoàn cảnh tù đầy cực khổ. Tuy nhiên vì Người có tình yêu thiên nhiên tha thiết, là người có phong thái ung dung, tự tại vì thế không bị hoàn cảnh chi phối hành động. Đứng trước thiên nhiên tươi đẹp ấy có mấy ai cưỡng lại được:

“Đối thử lương tiêu nại nhược hà?”

(Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ)

Nhà thơ đã sử dụng câu hỏi tu từ để bày tỏ tình cảm, tâm trạng của mình trước cảnh đẹp ấy. Phần dịch thơ đã làm mất đi sự bối rối trong tâm trạng của người tù. Bởi lẽ “tiêu nại nhược hà” nghĩa là biết làm thế nào?” để bày tỏ sự băn khoăn không biết làm thế nào trước cảnh đêm trăng đẹp ấy. Trước ánh trăng đẹp đẽ vô ngần ấy nhà thơ tự thấy mình đang trong nghịch cảnh đó là không có rượu, không có hoa để cuộc ngắm trăng trở nên trọn vẹn. Qua nỗi niềm ấy đã cho người đọc cảm nhận về một tâm hồn nghệ sĩ rất nhạy cảm trước những cái đẹp của thi sĩ.

Mặc dù tựa đề bài thơ là Ngắm Trăng nhưng một nửa bải thơ đã qua mà chúng ta chưa hề bắt gặp ánh trăng. Tuy nhiên chỉ bằng từ “cảnh đẹp đêm nay” đã khiến ta có thể hình dung ra được cái đẹp chính là vầng trăng bởi ban đêm bóng tối bao trùm chỉ khi vầng trăng xuất hiện thì con người mới có thể thấy được cảnh vật mờ ảo nhờ ánh trăng rọi. Lúc ấy mới có thể nhận xét được cảnh đẹp hay không. Phải đến hai câu thơ cuối thì vầng trăng mới xuất hiện:

“Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt

Nguyệt tòng song khích khán thi gia”

(Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ

Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ)

Trong cả hai câu đều có hai hình ảnh đối chiếu nhau đó là: “nhân” – “nguyệt” và “nguyệt” – “thi gia”. Người say đắm ngắm trăng qua song cửa sổ. Mặc dù trong căn phòng tối om chỉ có song cửa sổ nhỏ bé nhưng cũng không làm cản trở việc thưởng trăng của nhà thơ. Bác đang thả hồn dõi theo ánh trăng để gửi gắm tình yêu, khát vọng tự do như đang cháy bỏng. Đây là sự giãi bày tâm sự và vầng trăng dường như trở thành người bạn, người tri kỷ, giống như con người “nhòm khe cửa ngắm nhà thơ”.

Qua bài thơ Ngắm Trăng ta thấy được tình yêu thiên nhiên tha thiết của Bác Hồ. Tình yêu ấy vượt qua mọi hoàn cảnh qua đó còn cho thấy sức mạnh to lớn, tinh thần thép của người chiến sĩ cách mạng, của một vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc.

Mai Du