Phân tích bài thơ Đoàn Thuyền Đánh Cá của Huy Cận

Văn mẫu lớp 9
Phân tích bài thơ Đoàn Thuyền Đánh Cá của Huy Cận
Đánh giá bài viết

Đề bài: Phân tích bài thơ Đoàn Thuyền Đánh Cá của Huy Cận.

Bài làm

Nói đến đề tài lao động, sản xuất của văn học Việt Nam sau cuộc kháng chiến chống Pháp thì không thể không nói đến bài thơ Đoàn Thuyền Đánh Cá của Huy Cận. Bài thơ được sáng tác năm 1958 tại vùng biển Quảng Ninh. Đây là một trong những bài thơ hay nhất nói về người nông dân lao động thời kỳ trước.

Huy Cận là ngòi bút xuất sắc và sáng tác Đoàn Thuyền Đánh Cá đã mang đến cho độc giả nhiều trí tưởng tượng phong phú về một khung cảnh lao động tuyệt vời trên biển.

“Mặt trời xuống biển như hòn lửa

Sóng đã cài then đêm sập cửa

Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi

Câu hát căng buồm cùng gió khơi.”

Phân tích bài thơ Đoàn Thuyền Đánh Cá của Huy Cận

Phân tích bài thơ Đoàn Thuyền Đánh Cá của Huy Cận

Cảnh "mặt trời" lặn như một bức tranh sơn mài lộng lẫy cuốn hút bởi một màu đỏ như "hòn lửa" đỏ rực đang lặn xuống bề mặt phẳng của đại dương mênh mông rộng lớn. Bầu trời và mặt biển bao la những con sóng lại như những chiếc "then cài" của ngôi nhà to lớn ấy. Bằng biện pháp so sánh ẩn dụ tác giả đã viết nên những vần thơ đẹp gây nhiều ấn tượng cho người đọc. Khi màn đêm buông xuống một ngày lại trôi qua với những người dân lại chính là lúc bắt đầu công việc ra khơi đánh cá. Phải chăng không khí yên tĩnh là màn  đêm và những "câu hát" thể hiện niềm vui của người lao động được giải phóng. “Câu hát” như một nguồn sức mạnh to lớn giúp cho cánh buồm căng để thuyền lướt phăng phăng trên mặt biển. Với ba chi tiết nghệ thuật: "tiếng hát","gió khơi, "buồm căng" là những chi tiết diễn tả tinh thần phấn khởi hăng say lao động của nhân dân vùng biển.

Bốn câu thơ tiếp theo Huy Cận đã vẽ nên một bức tranh với vẻ đẹp lung linh diệu kì mà nhà thơ đã thể hiện qua những lời hát:

“Hát rằng: cá bạc biển Đông lặng

Cá thu biển Đông như đoàn thoi

Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng

Đến dệt lưới ta, đàn cá ơi.”

Câu hát đã làm nổi bật lên tâm hồn của những người dân chài vùng biển đồng thời cũng làm giảm bớt nỗi nhọc nhằn vất vả đem lại niềm vui và sức mạnh cho con người đang chinh phục thiên nhiên làm chủ cuộc đời. Tác giả đã mang đến một khung cảnh vô cùng đẹp đó là cảnh đoàn thuyền đánh cá trong đêm. Với giọng điệu thơ ngọt ngào, ngân dài và vang xa cùng với những hình ảnh ẩn dụ rất sáng tạo "cá bạc","đoàn thoi", "dệt biển", "luồng sáng"… đã tạo ra nhiều liên tưởng thú vị về vẻ đẹp của đoàn thuyền và người lao động.

Như chúng ta đã biết Vịnh Hạ Long là danh lam thắng cảnh của đất nước, vẻ đẹp đó càng đẹp hơn nhờ có bút pháp lãng mạn của nhà thơ Huy Cận mà qua cảnh đoàn thuyền đánh cá trên Vịnh Hạ Long trong đêm càng lung linh huyền diệu hơn:

“Thuyền ta lái gió với buồn chăng

Lướt giữa mây cao với biển bằng

Ra đậu dặm xa dò bụng biển

Dàn đan thế trận lưới vây giăng.”

Huy Cận quả là nhà thơ tài ba ông đã viết nên những câu thơ tràn đầy nghệ thuật mang cho người đọc những hình ảnh chân thật tuyệt vời nhất. Đó là những hình ảnh đoàn thuyền, có gió làm lái, có trăng làm buồm phóng như bay trên "biển bằng". Một chuyến ra khơi đánh cá cũng giống như một trận đáng nhằm " dò bụng biển" thăm dò tìm nơi có những bãi cá cũng phải làm thế trận để giăng lưới sao cho trúng lòng cá bạc. Bốn câu thơ tiếp theo là bốn câu thơ diễn tả đàn cá có thể nói là hay nhất đặc sắc nhất:

“Cá nhụ cá chim cùng cá đé

Cá song lấp lánh đuốc đen hồng

Cá đuôi em quẫy trăng vàng chóe

Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long.”

Từ thời xa xưa ông cha đã truyền lại cho con cháu những kinh nghiệm được rút ra từ bao đời để họ có thể nắm bắt được quy luật tự nhiên và thuộc lòng từng tên của vô vàn những loại cá biển của đại dương mênh mông. Ngắm nhìn bầy cá nhiều màu sắc bơi lượn cùng với tiếng sóng vỗ rì rầm nhà thơ ngước nhìn về xa và cảm nhận như có những hơi thở mặn nồng của biển Hạ Long khiến cho lòng thi sĩ như đi vào cõi mộng. Sau khi cuộc đánh cá đêm đang diễn ra vô cùng sôi nổi cũng là lúc bóng đêm dần tan ngày mới lại đến khiến cho nhịp độ công việc cũng khẩn trương hơn:

“Sao mà kéo lưới kịp trời sáng

Tay kéo xoăn tay chùm ca nặng

Vây bạc đuôi vàng lóe rạng đông

Lưới xếp buồng lên đón nắng hồng.”

Cảnh kéo lưới diễn ra lúc "sao  mờ " lúc trời gần sáng cùng với chữ "kịp" trong câu thơ thể hiện tinh thần khẩn trương hối hả của ngư dân lúc kéo lưới. Đó là lúc hồi hộp nhất tràn đầy hi vọng nhất để đón chờ những chùm cá nặng cho thuyền chài cá cho một vụ mùa bội thu. Đây cũng là lúc vất vả nhất rất tốn sức để có thể kéo lưới, phải có sức mạnh dẻo dai mới có thể “kéo xoăn tay” được. Khi con thuyền đầy ắp cá lúc này màu bạc từ vây cá như "lóe rạng Đông. Nhịp điệu câu thơ chậm dần gợi cảm giác thanh thản vui tươi như phản ánh tâm trạng thoải mái sau những giờ đánh cá đầy căng thẳng, mệt nhọc của ngư dân.

Khổ thơ cuối cùng là hình ảnh đoàn thuyền đánh cá trở về:

“Câu hát căng buồm với gió khơi

Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời

Mặt trời đội biển nhô màu mới

Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.”

Gió biển thổi làm căng những cánh buồm theo đó là những câu hát vang xa của ngư dân. Phải chăng nhà thơ đã cố tình nhắc lại tiếng hát nhằm để vừa báo động sự ra khơi và cũng là sự kết thúc của cuộc hành trình của người lao động vùng biển. Niềm vui sau những ngày lao động họ hát lên những tiếng hát vui mừng thắng lợi sau một vụ bội thu. Con thuyền và mặt trời nơi đây được nhân hóa qua câu thơ "Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời" diễn tả nhịp sống khẩn trương của ngư dân vùng biển Quảng Ninh. Câu thơ cuối "Mắt cá huy hoàng muôn dặm khơi" là một câu thơ hay cho thấy bút pháp lãng mạn của nhà thơ trong bài thơ này. Hình ảnh mắt cá vô cùng nhiều ấy đã phản chiếu ánh rạng đông càng trở nên huy hoàng hơn. với nghệ thuật hoán dụ và vẽ nên một bức tranh về mùa cá và cuộc sống hạnh phúc ấm no của nhân dân vùng biển.

Qua bài thơ Đoàn Thuyền Đánh Cá ta thấy đây quả là một bài ca lao động hào hùng của ngư dân. Đồng thời cũng thấy lao động là niềm vui sáng tạo và cũng qua đây ta thấy đất nước Việt Nam có tài nguyên thiên nhiên vô cùng phong phú giàu có và chỉ khi con người làm chủ được cuộc đời thì cuộc sống mới ấm no hạnh phúc. Bài thơ mang lại cho ta nhiều bài học lao động cần cù sáng tạo và tinh thần lạc quan trong cuộc sống.

Mai Du

Từ khóa từ Google:

  • phân tích bài thơ đoàn thuyền đánh cá