Phân tích bài thơ Chiều Tối của Hồ Chí Minh

Văn mẫu lớp 10

Đề bài: Phân tích bài thơ Chiều Tối của Hồ Chí Minh

Bài làm

Chủ tịch Hồ Chí Minh là một vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc, là một nhà văn hóa, nhà thơ lớn. Người đã để lại cho kho tàng văn chương nước nhà rất nhiều bài thơ hay. Nhắc tới thơ Bác không thể không nhắc tới tập thơ Nhật ký trong tù được Người viết trong thời gian bị bắt giam tại Trung Quốc.

Trong quá trình hoạt động Cách mạng để giành lại độc lập tự do cho Tổ quốc, dã không ít lần Người bị bắt giam, bị chuyển từ nhà tù này sang nhà tù khác và chịu nhiều đòn roi, tra tấn dã man. Tuy nhiên Người vẫn giữ niềm tin tưởng vào tương lai, vẫn lạc quan yêu đời và coi những khắc khổ mà mình phải chịu đựng làm nguồn cảm hứng để viết lên những vần thơ hay, ý nghĩa. Bài thơ Chiều Tối chính là một trong số ấy. Chiều Tối được sáng tác khi Bác bị giải từ nhà lao Tĩnh Tây đến nhà lao Thiên Bảo. Trên đường chuyển lao gặp đúng buổi chiều tà nên Người đã làm bài thơ này.

phan tich bai tho chieu toi cua ho chi minh - Phân tích bài thơ Chiều Tối của Hồ Chí Minh

Phân tích bài thơ Chiều Tối của Hồ Chí Minh

Ngay ở nhan đề bài thơ đã gợi cho người đọc mường tượng về thời gian đó chính là vào lúc chiều tối, khi hoàng hôn buông xuống. Đây là thời điểm gợi lên nhiều tình cảm, nhất là đối với những người con xa quê hương.:

>> Xem thêm:  Chuyên đề văn học dân gian- Tài liệu tham khảo ngữ văn lớp 10

“Quyện điểu quy lâm tầm túc thụ

Cô vân mạn mạn độ thiên không”

(Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ

Chòm mây trôi nhẹ giữa tầng không”

Như chúng ta đã biết buổi chiều là quãng thời gian mà mọi người trở về nhà sau một ngày làm việc mệt nhọc để nghỉ ngơi, đoạn tụ với gia đình. Ở đây tác giả nhắc tới hình ảnh cánh chim trở về rừng sau một ngày kiếm ăn vất vả. Thiên nhiên bao la rộng lớn đối lập với cánh chim nhỏ bé khiến cánh chim càng trở nên lẻ loi, cô độc. Chúng ta hãy thử liên tưởng tới hoàn cảnh của Bác lúc bấy giờ. Bác cũng là một người con xa quê hương, đang phải chịu cảnh tù đày. Trên con đường chuyển lao ấy có một người tù cô đơn, lẻ loi bước đi. Phía trên có cánh chim về rừng, bầu trời chỉ còn lại chòm mây trôi nhẹ càng thêm sự nổi bật cho sự yên ả của ngày khi đã về chiều. “Tầng không” càng gợi lên không gian bao la, tô đậm sự tĩnh lặng cả về cảnh vật lẫn tâm hồn con người.

Loading...

Từ hai câu thơ đầu cho ta liên tưởng tới một người có tình yêu sâu sắc với thiên nhiên thì trong lúc chuyển lao mới có thể điềm nhiên ngắm phong cảnh và hòa mình với thiên nhiên, cảnh vật. Hơn thế nữa Bác còn phải là người có phong thái ung dung, bình tĩnh và lạc quan yêu đời thì trong hoàn cảnh đó mới có thể làm được. Nhờ thế mới có thể vượt qua mọi khổ đày, xóa bỏ những gông cùm, xiềng xích để gần gũi với thiên nhiên, cảnh vật, để cảm nhận được cảnh đẹp bên đường đi. Rồi bằng tài năng của mình, chỉ với hai câu thơ đã phác họa nên cảnh tượng buổi chiều muộn tại nơi núi rừng hoang vu, vắng vẻ. Qua đó còn nói lên tình yêu đối với quê hương, nỗi mong nhớ, mong trước được trở về, được tự do.

Ấy vậy, trong khung cảnh tưởng như vắng vẻ, quạnh quẽ ấy bỗng xuất hiện hình bóng con người và được Người thu vào tầm mắt:

“Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc

Bao túc ma hoàn, lô dĩ hồng”

(Cô em xóm núi xay ngô tối

Xay hết, lò than đã rực hồng)

Giữa khung cảnh bao la ấy cô thôn nữ đang hăng say lao động hiện lên giống như một nét đẹp, một điểm sáng khiến cho bức tranh trở nên sinh động, có sức sống. Đồng thời đây cũng là nét vừa cổ điển vừa hiện đại trong nghệ thuật thơ ca của Hồ Chí Minh. Hai câu thơ đầu Người chú ý tới cảnh vật nhưng tới hai câu thơ cuối thì trung tâm của cảnh vật là hình ảnh thiếu nữ xóm núi, một hình ảnh lao động thường ngày khỏe khoắn là linh hoạt. Có thể liên tưởng tới hình ảnh cô gái xay ngô tối bên lò than và hành động xay ngô được miêu tả bằng nghệ thuật điệp ngữ vòng từ cuối câu ba đến đầu câu bốn. Qua đó cho ta cảm nhận được những vòng quay của cối xay nối tiếp nhau và thời gian thì cứ dần trôi, tối dần và đến khi công việc kết thức thì “lò than đã rực hồng”. Ánh lửa “hồng” tỏa sáng vào đêm tối, nó xua đi sự lạnh lẽo, hiu quạnh của núi rừng, khiến cho người tù như cảm nhận được sự ấm áp, xua tan bớt mệt mỏi. Đồng thời khi công việc kết thức cũng là lúc cô gái xóm núi quây quần bên mâm cơm, sum họp với gia đình.

Nhiều người cho rằng bài thơ Chiều Tối vừa mang nét cổ điển lại vừa có tính hiện đại. Đúng vậy, nếu tính cổ điển được thể hiện ở ngôn ngữ, thể thơ hay hình ảnh cánh chim, chòm mây quen thuộc thì tính hiện đại lại được thể hiện qua cách miêu tả thiên nhiên. Người yêu thiên nhiên say đắm nhưng trong tâm tưởng thì con người mới là trung tâm của cảnh vật. Hơn nữa Người tả cảnh chiều tối nhưng lại không phải nhắc đến tính từ chỉ thời gian nào mà người đọc vẫn nhận ra được. Đây cũng chính là nét đặc sắc trong nghệ thuật của Người.

Mai Du

Ứng dụng VĂN MẪU TỔNG HỢP trên điện thoại với hơn 30k bài văn mẫu hay nhất, giải bài tập SGK, soạn văn đầy đủ chi tiết. Hãy tải App ngay để chúng tôi phục vụ bạn tốt hơn nhé!

Nếu thấy bài viết hay, hãy động viên và chia sẻ ban biên tập! Các bình luận không phù hợp sẽ bị cấm bình luận vĩnh viễn.

Loading...